Miejscowa kronika rodzin Dittmerau

Księga rodzin miejscowości Dziećmarowy

Ortsfamilienbuch Dittmerau

Dittmerau, dziś po polsku Dziećmarowy, jest wsią w historycznym regionie Górnego Śląska. Miejscowość leżała w dawnym powiecie Leobschütz, dziś Głubczyce, w pobliżu obecnej granicy polsko-czeskiej.

Katolicka parafia Dziećmarowy leżała we wschodniej części powiatu Leobschütz, około 6 km na północny zachód od Bauerwitz / Baborowa i około 11 km na wschód od Leobschütz / Głubczyc.

Zawartość księgi rodzin

Księga rodzin miejscowości Dittmerau / Dziećmarowy obejmuje obecnie przede wszystkim najstarsze sfilmowane księgi chrztów z lat 1782–1923.

Niestety większość ksiąg małżeństw i zgonów nie została dotąd sfilmowana albo być może zaginęła. Z tego powodu pewne łączenie osób w rodziny jest często trudne. W miarę możliwości poszczególne osoby zostały jednak zestawione w rodziny. Niektóre pojedyncze dane mogą zostać uzupełnione lub połączone z innymi rodzinami dopiero w przyszłości.

Pisownia nazwisk została najczęściej ujednolicona. Odmienne formy nazwiska są zazwyczaj podane w uwagach. Niektóre nazwiska i nazwy miejscowości, zwłaszcza jeśli występują tylko rzadko, były trudne do odczytania. Dlatego mogły wkraść się błędy. Nie można więc zagwarantować pełnej poprawności wszystkich danych.

Zapytania, korekty, uzupełnienia i inne wskazówki są zawsze mile widziane.

Źródła

• Heimatkunde des Kreises Leobschütz. Geschichtliches der einzelnen Ortschaften des Kreises Leobschütz mit 111 Abbildungen und Plänen, Robert Hofrichter, Leobschütz, 1914.
• Księgi kościelne Dittmerau / Dziećmarowy: chrzty 1782–1941, na mikrofilmach Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, dawniej często określanych jako filmy FHL lub „mormońskie”.
  Film FHL nr 2084489, pozycje 3 i 4.
• Księgi kościelne Dittmerau / Dziećmarowy: chrzty, śluby i zgony od 1847 do 1874 roku, z lukami, w Archiwum Państwowym w Opolu.
• Akta stanu cywilnego Dittmerau / Dziećmarowy: urodzenia, małżeństwa i zgony 1874–1884, na mikrofilmach Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.
  Film FHL nr 1899179, pozycje 26–38, oraz film FHL nr 1899180, pozycje 1–20.
• Akta stanu cywilnego Dittmerau / Dziećmarowy: urodzenia, małżeństwa i zgony 1874–1906, w Archiwum Państwowym w Opolu.

Historia miejscowości

Poniższe informacje opierają się przede wszystkim na książce Roberta Hofrichtera Heimatkunde des Kreises Leobschütz z 1914 roku.

Dziećmarowy były dawniej zapisywane także jako Dittmerow, Ditmaraw w roku 1418 oraz Ditmeraw w roku 1447. Miejscowość należała pierwotnie do księstwa kozielskiego i w 1311 roku została zakupiona od ówczesnego właściciela, Johannesa Czesnitza, przez komandorię w Gröbnig.

Według Hofrichtera w Dittmerau nie było majątku pańskiego. Z ksiąg chrztów wynika jednak, że około 1800 roku istniał wolny majątek o nazwie Radowietz lub Radonowitz. Prawdopodobnie Dittmerau zostało już wcześnie założone jako wieś czynszowa. Zniesienie stosunku poddańczego nastąpiło około 1825 roku.

W 1723 roku w miejscowości był sołtys, 24 gospodarzy i 24 chałupników. W 1914 roku wymieniano 22 gospodarzy, 76 ogrodników i 32 chałupników. Cały obszar pól obejmował 846 hektarów.

Liczba mieszkańców rozwijała się następująco:

• 1783: 446 mieszkańców
• 1855: 744 mieszkańców
• 1910: 779 mieszkańców

Z zakładów gospodarczych istniały dawniej między innymi dwa wiatraki. Gorzelnia i browar przestały działać około 1852 roku. Połączenie z szosą Leobschütz–Cosel miejscowość otrzymała w 1901 roku. Droga wiejska została wybrukowana w 1890 roku. Pomocnicza placówka pocztowa istniała od 1888 roku, a połączenie telefoniczne od 1901 roku. Najbliższa stacja kolejowa znajdowała się w Bauerwitz / Baborowie, około 6 km od miejscowości.

Związek kombatancki został założony w 1889 roku, a kasa oszczędnościowo-pożyczkowa w 1895 roku. Pieczęć gminna przedstawiała boginię sprawiedliwości z wagą i mieczem.

Zaopatrzenie w wodę

Południowa część wsi była dawniej bardzo uboga w wodę. Przez długi czas znajdowała się tam tylko jedna studnia z wodą pitną. Kilka cystern napełniało się wodą jedynie po deszczu lub podczas roztopów.

W środkowej i północnej części wsi znajdowało się wprawdzie kilka studni z dobrą wodą pitną, lecz także one wysychały podczas dłuższej suszy. W latach 1865 i 1866 wodę trzeba było sprowadzać z Niedermühle koło Gröbnig oraz z rzeki Zinna. Później kilku właścicieli pogłębiło swoje studnie, dzięki czemu ponowny brak wody stał się mniej prawdopodobny.

Kościół i parafia

Dittmerau / Dziećmarowy należały kościelnie do diecezji wrocławskiej oraz do archiprezbiteratu Kostenthal. Przed 1660 rokiem Dittmerau było kościołem filialnym Babitz.

Około 1660 roku gospodarz nazwiskiem Koska, posiadający trzy łany ziemi, ufundował uposażenie parafialne. W 1668 roku Dittmerau zostało podniesione do rangi samodzielnej parafii.

Stary kościół, tylko częściowo murowany, spłonął w 1783 roku wraz z częścią wsi. Prawdopodobnie zniszczeniu uległy wtedy również starsze księgi kościelne. W następnych latach gmina wybudowała obecny kościół. Dach łupkowy otrzymał on dopiero w 1857 roku. Hełm wieży musiał zostać odnowiony w 1895 roku. Zegar wieżowy ufundował w 1897 roku Johann Malik, emerytowany ogrodnik.

W latach 1896 i 1897 kościół został gruntownie wyremontowany. Dzięki dobudowaniu kaplicy naprzeciw zakrystii uzyskano dodatkowe miejsca siedzące.

Kościół jest poświęcony świętemu Michałowi, który przedstawiony jest na obrazie w ołtarzu głównym. Ołtarze boczne poświęcone są Najświętszej Marii Pannie oraz świętemu Stanisławowi. W 1903 roku organy otrzymały trzy nowe głosy. Do parafii należało 25 hektarów gruntów parafialnych.

W 1898 roku gmina założyła poza wsią, przy drodze do Leobschütz, nowy cmentarz o powierzchni 1,25 hektara. Droga do niego została wybrukowana w 1903 roku. Krzyż przy drodze do Leobschütz był fundacją małżonków Franza i Anny Lux. Od 1900 roku po południowo-wschodniej stronie starego cmentarza znajduje się kaplica Góry Oliwnej. Kaplica św. Jana w środku wsi istnieje od wielkiego pożaru z 1780 roku.

Proboszczowie w Dittmerau

W Dittmerau posługiwali między innymi następujący proboszczowie:

• Urban Franz Medecki, 1668–1684
• Franz Chimasius, 1684–1692
• Nikolaus Bernhard Alberti, 1692–1739
• Szyga, 1739–1763
• Joseph Zembak, 1763–1793
• Georg Poppe, 1793–1803
• Michael Pitenek, 1803–1806
• Anton Woitala, 1806–1828
• Isidor Hain, 1828–1851
• archiprezbiter Ignaz Lodzit, 1851–1853
• Rudolf Hirsch, 1853–1862
• Anton Wermund, 1862–1893
• Johannes Manderla, 1893–1910

Szkoła

Szkoła prawdopodobnie istniała już od czasu podniesienia Dittmerau do rangi parafii. W 1750 roku wymieniany jest nauczyciel nazwiskiem Beck.

Stary drewniany budynek szkolny został rozebrany w 1833 roku i zastąpiony nowym budynkiem. Ten parterowy budynek mieścił dwie sale lekcyjne, mieszkanie dla głównego nauczyciela oraz pokój w zachodnim szczycie dla nieżonatego nauczyciela.

Od 1857 roku szkoła była dwuklasowa. Od 1901 roku miała trzy klasy i dwóch nauczycieli. W 1885 roku w obu salach lekcyjnych, a w 1889 roku w mieszkaniu nauczyciela, stare drewniane stropy zastąpiono stropami trzcinowymi. Do szkoły należało 6,44 hektara gruntów szkolnych.

Jako kierownicy szkoły wymieniani są:

• Paul Ambrosius, około 1719
• Franz Pixa, około 1747
• Pixa, do 1790
• Ambrosius Sedlag, 1790–1822
• Johann Czekir, 1822–1866
• Philipp Gawlik, 1888–1912
• Theophil Krawietz, od 1913

Znane osoby z Dittmerau

Anastasius Sedlag urodził się w 1796 roku w Dittmerau i zmarł w 1856 roku. W latach 1834–1856 był biskupem chełmińskim.